* بحران ونزوئلا و تبعات آن برای ایران و جهان *
محسن شاطرزاده
۱۸ دی ماه ۱۴۰۴
این روزها جهان با تحولات شتابانی مواجه است که با حمله امریکا به ونزوئلا و ربودن رییس جمهور این کشور و زیر پا گذاشتن همه قواعد حقوق بینالملل، چهره عریان و بینقاب و وحشی و جنایتکاری از آمریکا و ترامپ در معرض دید جهانیان قرار گرفته است . ابتدا مروری سریع بر اخبار این روزها داشته و سپس تحلیلی اجمالی در نتیجه و عاقبت کار ترامپ ارائه خواهد شد.
* مروری بر آخرین اخبار تحولات ونزوئلا :
---------------------------
۱۲ دی ۱۴۰۴ :
--------
- مصاحبه مادورو : ونزوئلا آماده توافق جامع اقتصادی با آمریکاست . اگر نفت ونزوئلا را میخواهند ونزویلا برای سرمایه گذاری آمریکا آماده است.
- ونزوئلا دارای بالاترین رشد اقتصادی آمریکای لاتین به مدت دو سال پیاپی (رشد ۹ درصد در ۲۰ فصل متوالی) با تعریف ۱۴ موتور اقتصادی به منظور : کنترل تورم و ثبات - گسست از اقتصاد رانتی نفتی - مقاومت در برابر تحریمها - ایجاد اشتغال و تحرک اقتصادی - دموکراسی بولیواری و قدرت مردمی - جایگزینی واردات - توسعه صادرات غیر نفتی (قهوه ، کاکائو ، غذاهای دریایی) - تامین نیازهای داخلی - روحیه کارآفرینی و بازسازی خودجوش مردم)
۱- موتور نفت وگاز
۲- موتور معدن
۳- موتور کشاورزی و غذایی
۴- موتور صنعت و تولید ملی
۵- موتور ساختمان ومسکن
۶- موتور گردشگری
۷- موتور سیستم مالی ملی
۸-موتور تجارت خارجی
۹- موتور اقتصاد دانش بنیان
۱۰- موتور خدمات
۱۱- موتور اقتصاد اجتماعی و تعاونی
۱۲- موتور اقتصاد بومی و محلی
۱۳- موتور فرهنگ و اقتصاد خلاق
۱۴-موتور نظام مالیاتی .
- مادورو : ایران سیستم های دفاعی به ونزوئلا اهدا کرده
- سفر فرستاده ویژه رییس جمهور چین به ونزویلا ودیدار با مادورو و نقشه راه همکاریهای راهبردی با بررسی ۶۰۰ توافقنامه
۱۳ دی ۱۴۰۴ :
--------
- حمله آمریکا به ونزوئلا و ربودن مادورو با هلی برن
- صدور بیانیه رسمی دولت ونزوئلا : تجاوز خطرناک آمریکا- هدف تصاحب منابع راهبردی ونزوئلا - تلاش برای تحمیل یک جنگ استعماری با هدف تغییر رژیم
- صدور بیانیه وزارت امور خارجه ایران.
- پیام ترامپ از مارالاگو : مادورو و زنش دستگیر شدند.
- پیام وزیر دفاع ونزوئلا و تشریح آخرین وضعیت
- پیام خانم دلسی : به عنوان معاون رییس جمهور قدرت را در دست دارم.
- پیام وزیر کشور ونزوئلا: دعوت به آرامش و اعتماد به رهبری
- مارکوروبیو : مادورو در آمریکا محاکمه خواهد شد. حملات دیگری علیه ونزوئلا در پیش نیست.
- ترامپ : ما روابط خوبی با رییس جمهور چین داریم و آنها با عملیات ونزوئلا مشکل نخواهند داشت زیرا نفت دریافت خواهند کرد.
- فرانسه: بازداشت مادورو نقض صریح حقوق بین الملل است.
- لولا داسیلوا رییس جمهور برزیل: ربودن مادورو عبور از خط قرمز و غیر قابل قبول است.
- مصاحبه ترامپ و تمجید از عملیات - مادورو خواهان مذاکره بود اما من نپذیرفتم - اهمیت نفت ونزوئلا - ما تعیین میکنیم چه کسی زمام امور در ونزوئلا را بدست گیرد- حمله به وفاداران به مادورو و تهدید آنها.
- سی ان ان : نیروهای دلتا فورس مادورو و همسرش را در خواب دستگیر کردند.
- حمایت روسیه از ونزوئلا در تماس تلفنی لاوروف با دلسی
- معاون ترامپ : ترامپ به حرفهایش عمل میکند.
- تحلیل حمید ابوطالبی (اصلاح طلب) : سکوت چین و روسیه نه شکست بلکه معامله با ترامپ است- دیدار فرستاده ویژه رییس جمهور چین به منزله آخرین وداع با ونزوئلا است نه حمایت از ونزویلا - معامله بزرگ اوکراین و تایوان با آمریکای لاتین - اجرای فاز اول سند امنیت ملی آمریکا - اعلام رسمی پایان جهان سیال.
- مدودوف : حمله به ونزوئلا ثابت کرد همه باید توان نطامی خود را تقویت کنند.
- رویترز : یک منبع سیا در حلقه داخلی مادورو به نیروهای آمریکایی کمک کرد.
- اپوزیسیون ونزوئلا : برکناری مادورو یک کار داخلی بوده
- ترامپ : ماچادو (اپوزیسیون) در ونزوئلا خواهان ندارد.
- ترامپ : اداره ونزوئلا با آمریکا خواهد بود
- تهدید مقامات ونزوئلایی به سرنوشت مادورو در صورت ادامه راه مادورو- قصد آمریکا برای ورود شرکتهای بزرگ نفتی به ونزوئلا - ایالات متحده صاحب اختیار مطلق قاره آمریکاست - تاکید بر دکترین دانرو - تاکید بر سلطه آمریکا بر نیمکره غربی - فعلا دلسی معاون رییس جمهور تا برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ونزوئلا اداره امور را بر عهده خواهد داشت.
- اکونومیست : سلطه استراتژیک آمریکا بر انرژی ، مسیرهای تجاری و هم ترازیهای منطقه ای - افزایش فشار نظامی علیه ایران - توانایی آمریکا برای شکل دهی به جریان ها و قیمتگذاری نفت جهانی - تقویت نقش مرکزی دلار در بازارهای انرژی و تقویت پترودلار.
- ترامپ : باید در مورد مکزیک هم فکری بکنیم. رییس جمهور مکزیک زن خوبی است اما او مکزیک را اداره نمیکند بلکه کارتلها مکزیک را داره میکنند.
- ترامپ : کوبا کشوری در حال سقوط است و ما میخواهیم به مردم کوبا کمک کنیم.
- ترامپ : مادورو و همسرش اکنون با عدالت آمریکایی روبرو هستند . هیچ ملتی در جهان نمیتواند به آنچه آمریکا دیروز بدست آورد دست یابد.
- ترامپ : عملیات نظامی آمریکا در ونزوئلا فوق العاده بود.
- اتحادیه اروپا در بیانیه ای نسبت به تحولات اخیر ابراز نگرانی کرده و خواستار احترام کامل به حقوق بین الملل شده است.
- ترامپ : نیروهای ونزوئلا در حال آماده باش منتظر ما بودند
- عملیات در ونزوئلا یکی از قدرتمندترین نمایشهای توان و کارآمدی نظامی آمریکا بود.
- کیفر خواست آمریکا علیه مادورو : مادورو زمانی که وزیر خارجه بود به قاچاقچیان مواد مخدر گذرنامه دیپلماتیک داد.
- رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا : مادورو و همسرش پیش از دستگیری تسلیم شدند- حفظ عنصر غافلگیری بطور کامل- برچیدن و از کار انداختن سامانه های پدافند هوایی ونزوئلا.
- پیام خانم دلسی : تنها رییس جمهور ونزوئلا مادورو است- ونزوئلا مستعمره هیچ کشوری نخواهد شد - خواستار آزادی مادورو و همسرش هستیم.
۱۴ دی ۱۴۰۴ :
--------
- تظاهرات مردم نیویورک و محکومکرد ربودن مادورو.
- نیویورک تایمز : تعداد ۴۰ نفر در عملیات کشته شدند.
- کاملا هریس : اقدامات ترامپ امریکا را امن تر یا قویتر نمیکند - اقدام ترامپ هم غیر قانونی و هم غیر عاقلانه بوده است - این موضوع مربوط به مواد مخدر یا دموکراسی نیست بلکه مربوط به نفت و تمایل ترامپ برای ایفای نقش مرد قدرتمند منطقهای است .
۱۷ دی ۱۴۰۴ :
---------
- طرح فریب ترامپ برای مذاکره با مادورو در ونزوئلا: تماس تلفنی مادورو با ترامپ و اعلام امادگی برای مذاکره - پیشنهاد ربودن ترامپ توسط مشاورین ترامپ - توافق برای محل مذاکره در ونزوئلا بصورت مشروط به تامین امنیت ترامپ توسط آمریکا - حضور هلیکوپترهای نظامی امریکا در کاراکاس - اعزام افراد نظامی بجای مقامات مذاکره کننده با هلیکوپترها - بمباران هم زمان چند نقطه نظامی - قطع همه جانبه شبکه برق و مخابرات و اینترنت - حمله به محل سکونت مادورو و دستگیری مادورو و همسرش و انتقال به هلیکوپتر نظامی.
- فشار آمریکا برای اخراج چین و روسیه و کوبا و ایران از ونزوئلا
- خواسته ترامپ برای اخراج عوامل ایرانی
- سناتور چاک شومر : دولت آمریکا در باره عملیات در کوبا و کلمبیا تضمین نداد.
- پترو رییس جمهور کلمبیا : بیا ترسو ، من اینجا منتظرت هستم.
- آخرین تحلیل واصله از ونزوئلا : فرضیه خیانت مقامات ونزوئلایی و تحویل مادورو توسط ۳ نفر مقامات ونزوئلایی (کابیو و پادرینو و دلسی) به آمریکایی ها.
- وزیر کشور ونزوئلا : ونزوئلا استوار ایستاده است - هزار درصد پشت دلسی رودریگرز هستم - به مادورو ومردم وفاداریم.
- کوبا دو روز اعلام عزای عمومی کرد - تعداد ۳۲ نفر کوبایی محافظ مادورو کشته شدند.
- رویترز : نفت سنگین ایران جایگزین نفت ونزوئلا برای چین میشود.
- ترامپ : توافق کردیم ۳۰ تا ۵۰ میلیون بشکه نفت ونزوئلا با قیمت تحریمی به آمریکا داده شود تا آنرا بفروشد و پولش زیر نظر ترامپ صرف هزینه های جاری ونزوئلا شود.
- کاهش قیمت جهانی نفت در پی اعلام خبر نفتی ترامپ .
- جهش سهام غولهای نفتی آمریکا در بورس نیویورک پس از اعلام طرح نفتی آمریکا در ونزوئلا.
- رشد ۵۰ درصدی بورس ونزوئلا.
- اعلام عقب نشینی وزارت دادگستری آمریکا از ادعای وجود خارجی کارتل لوس سولوس.
- مخالفت اکثریت مردم آمریکا با حمله نطامی آمریکا به ونزوئلا.
- حفظ ارتباط اتحادیه اروپا با دولت دلسی رودریگرز.
- تقابل کابیو - پادرینو با خانواده دلسی رودریگرز.
* مروری بر سند امنیت ملی ۲۰۲۵ آمریکا
--------------------------
- استواری سند بر پایه فلسفه اول آمریکا(First America)
- ذکر رویکرد عمل گرایانه و واقع بینانه برای تامین منافع مردم و کشور آمریکا.
* اولویتهای اصلی سند : پایان دادن به دوران مهاجرت انبوه - کنترل کامل مرزها - سلطه بر نیمکره غربی - سلطه بر انرژی - الزام متحدان به تقسیم بار دفاعی - امنیت اقتصادی
* سیاست خارجی بر مبنای ۶ محور :
------------------------
۱- نیمکره غربی ۲-آسیا ۳- اروپا ۴- خاورمیانه ۵- ایران ۶- سیاستها در سطح ملی
* سیاست خارجی آمریکا در نیمکره غربی:
---------------------------
۱- احیای قاطعانه دکترین مونرو از طریق استنتاج ترامپ (دانرو) برای تضمیت برتری آمریکا (سلطه بر تمام آمریکا) : آمریکای لاتین حیاط خلوت آمریکاست.
- دانرو : ادامه دکترین مونرو با اضافه کردن تحریم و حمله
۲- نیمکره غربی حوزه نفوذ سنتی و خط مقدم دفاع از آمریکا در برابر تهدیدات خارجی.
۳- دفاع از تهدیدات و نفوذ اقتصادی و نظامی رقبای غیرمنطقهای (چین ، روسیه و ایران).
۴- تحکیم برتری آمریکا و ایجاد یک منطقه با ثبات.
۵- تقویت زنجیره های تامین و اقتصاد محلی و کاهش وابستگی اقتصادهای محلی به رقبا.
۶- ایجاد ثبات و کنترل مرزها.
* دلایل مداخله آمریکا در ونزوئلا و آمریکای لاتین:
--------------------------------
۱- کنترل و سلطه بر انرژی و منابع ارزشمند (نفت و گاز و عناصر کمیاب) : آمریکای لاتین مهمترین منطقه انرژی جهان در قرن ۲۱ است ( ذخایر نفتی ونزوئلا برابر ۳۰۳ میلیارد بشکه)
۲- مقابله با نفوذ رقبا (چین و روسیه و ایران) : آمریکای لاتین حیاط خلوت آمریکا.
۳- بحران هژمونی آمریکا.
* جمعبندی و تحلیل نهایی :
------------------
۱- اقدامات ترامپ به منزله تلاش مذبوحانه برای جلوگیری از افول روزافزودن آمریکا و بحران هژمونی این ابرقدرت بوده ولی واقعیت این است که بر سرعت افول آمریکا میافزاید.
۲- سند امنیت ملی آمریکا به منزله اعتراف ترامپ به افول ابرقدرتی مطلق آمریکا و خروج از خاورمیانه و تمرکز این کشور بر نیمکره غربی و آمریکای لاتین میباشد.
۳- اقدامات ترامپ منحصر به ونزوئلا نخواهد بود و به همه کشورهای آمریکای لاتین تسری خواهد یافت . نزدیکترین کشورها برای مداخله آمریکا ، کلمبیا و کوبا و پس از آن نیکاراگوا و مکزیک خواهند بود.
۴- رقیب اصلی آمریکا در جهان و آمریکای لاتین ، چین است .
- امروز چین شریک اول تجاری اکثر کشورهای آمریکای لاتین است .
-حجم تجارت چین با مجموعه کشورهای آمریکای لاتین بالغ بر ۶۰۰ میلیارد دلار است در صورتیکه حجم تجارت آمریکا با این کشورها در پایین ترین میزان خود در سالهای بعد از جنگ دوم جهانی است و لذا بیرون کردن رقیبی مثل چین از ونزوئلا و آمریکای لاتین در حد یک رویا برای آمریکا باقی خواهد ماند و در عمل قابل تحقق نخواهد بود.
- چین با ۲۳ کشور آمریکای لاتین در قالب طرح یک کمربند یک راه قرارداد توسعه زیر ساختهای کشورها را دارد و بیش از ۳۵۰ میلیارد دلار در زیر ساختهای کشورهای لاتین سرمایه گذاری کرده ، موضوعی که آمریکا هرگز قادر به رقابت باچین نخواهد بود.
- طرح ترامپ برای مقابله با چین در زمینه شبکه تامین جهانی (World Supply Chain) در حد آرزو باقی خواهد ماند و هرگز تحقق نخواهد یافت . چین در طرح ابتکاری خود موسوم به یک کمربند - یک راه (BRI) بیش از ۷۸۰۰ میلیارد دلار تا سال ۲۰۵۰ در ۱۴۷ کشور جهان سرمایه گذاری خواهد کرد یعنی بیش از ۵۰۰ برابر طرح مارشال آمریکا.
۵- طبق اعلام مادورو بیش از ۵ هزار موشک روسی در موقعیتهای کلیدی ونزوئلا مستقر هستند لذا امریکا امکان اخراج روسیه از ونزوئلا را به راحتی نخواهد داشت مگر اینکه امتیاز خوبی به روسیه در اوکراین داده و معامله شیرینی با روسیه بکند .
۶- ایران حضور گسترده صنعتی و اقتصادی و دفاعی در ونزوئلا دارد و طرح بسیج ونزوئلا را از ابتدا (۲۰ سال پیش) بدست گرفته و هم اکنون نیروی آموزش دیده مردمی و بسیجی زیادی در ونزوئلا وجود دارد که با مداخلات آمریکا مقابله خواهند کرد.
۷- ترامپ تمایل شدیدی به خود نمایی و قدرت نمایی آنهم در سطح نمایشهای هالیودی دارد . ربودن مادورو هم یکی از همین پرده های نمایش است و قطعا در ادامه با مشکلات زیادی مواجه خواهد شد و بعید نیست که مادورو مجددا به ونزوئلا بازگردد.
۸- تسلط بر نفت ونزوئلا به راحتی صورت نمی گیرد . ظرفیت تولید فعلی نفت ونزوئلا کمتر از یک میلیون بشکه است و هزینه افزایش تولید هر یک میلیون بشکه حدود ۱۰۰ میلیارد دلار است و باید سرمایه گذاری سنگینی صورت پذیرد تا ظرفیت تولید نفت ونزوئلا تا چند سال آینده به حداکثر دو میلیون بشکه در روز برسد و بعید است در دوران ریاست جمهوری ترانپ این اتفاق بیفتد . طبیعتا سرمایه گذاران آمریکایی به این راحتی و فوریتی که ترامپ می خواهد در نفت ونزوئلا سرمایه گذاری نخواهند کرد.
۹- فضای عمومی و نخبگانی کشورهای آمریکای لاتین ضد آمریکا و چپ است . قطعا دکترین نیمکره غربی آمریکا برای سلطه بر ونزوئلا و کشورهای آمریکای لاتین با مقاومت جدی مردم این کشورها مواجه خواهد شد و آرزوهای ترامپ بر باد خواهد رفت .
