زنجیره ارزش تولید و تجارت در بریکس
محسن شاطرزاده
۲۰ دی ۱۴۰۲
* بریکس فرصتی برای تغییر حکمرانی جهانی و آلترناتیوی برای نظام لیبرال دموکراسی غربی
* بریکس تبلور اراده جهان جنوب : نیمی از جهان ((۴۶)۴۲ درصد جمعیت ، ۴۶ درصد نیروی کار ، (۳۲)۳۰ درصد مساحت و بیش از (۳۷)۲۶ درصد اقتصاد جهانی و ۴۷۰۰ میلیارد دلار ذخایر ارزی)
* کشورهای جنوب : موتور محرکه اقتصاد جهانی
- انرژی ، نیروی کار و مواد اولیه ارزان
- نیروی انسانی تحصیلکره و با دانش و تخصص بالا
- فقدان و ضرورت ایجاد چرخه کامل تولید و افزایش ارزش افزوده و تکمیل زنجیره تولید و زنجیره ارزش از مواد اولیه تا محصول نهایی و توسعه دانش و تکنولوژی در میان کشورهای جنوب
* مثال :برند های جهانی : استثمار نوین
@ تولید در جنوب - در آمد هنگفت در شمال
@ مالک یک سوم تولید ناخالص جهانی
@ ارزش تولیدات صد برند برتر مستقر در کشورهای شمال بیشتر از تولید ناخالص داخلی در ۶۵ کشورجنوب
@ درآمد کشورهای جنوب از تولید برندهای جهانی کمتر از ۲۰ درصد صاحبان برند
* بریکس تبلور اتحاد اقتصادهای مکمل نه رقیب
* تقسیم نقش نانوشته بریکس اولیه :
- چین : کارخانه اقتصاد و تولید جهانی
- برزیل : فروشگاه مواد غذایی جهان (گزارش فائو تا سال ۲۰۲۵ به میزان۴۵ درصد واردات مواد غذایی کشورهای جهان از برزیل است)
- هند : ارائه دهنده خدمات اقتصاد جهانی
- روسیه : پمپ بنزین جهانی
* پیشنهاد جدید روسیه: تشکیل بورس غلات بریکس و ضرورت استقبال ایران
* ضرورت بررسی مزیتهای نسبی و رقابتی ایران در بریکس و نحوه هم افزایی :
۱- مزیت انرژی(۸۰ درصد بریکس وارد کننده انرژی هستند)
۲- مزیت در دانشهای نوین (نانو ، بایو ، سلولهای بنیادی ، داروهای نوترکیب، تجهیزات پزشکی )
۳- مزیت صادرات خدمات فنی و مهندسی (کثرت نیروی انسانی تحصیلکرده و متخصص)
۴- مزیت جغرافیا و ژئوپولیتیک (کریدورها و تنگه ها)
* فرصت تجارت ۱۶ هزار میلیارد دلاری جهان جنوب
* فرصت ۶ هزار میلیارد دلاری تجارت حلال
* فرصت ۵ تا ۷ هزار میلیارد دلاری سرمایه گذاری چین در طرح یک کمربند یک راه
* پیشنهادات برای استفاده حداکثری ایران : =========================
۱- تهیه دکترین میان مدت و بلند مدت کار با بریکس
۲-تشکیل دبیرخانه مستقل و مقتدر و تعیین نقطه تماس با بریکس (فوکال پوینت) زیر نظر رییس جمهور یا مستقیما زیر نظر وزیر خارجه
۳- انتصاب مدیری توانمند و تامالاختیار برای مسئولیت دبیرخانه بریکس
۴- عضویت دربانک بریکس به عنوان سهامدار
۵- تامین حداکثری نیاز کشورهای بریکس به انرژی
۶- مشارکت فعال در نهاد سازی های بریکس جوان و حضور فعال در نشستها و شوراها و مجامع مختلف بریکس و به دست گرفتن ابتکار عمل با ارائه نظرات مبتکرانه و پیشنهادات قوی
۷- استفاده حداکثری از ظرفیت کشورهای بریکس خصوصا برزیل برای سهم بیشتر از تجارت حلال
۸- تشکیل نهادی مانند یونیدو و استفاده از منابع مالی بریکس برای اجرای پروژه های کشورهای جنوب خصوصا در آفریقا
۹- مشارکت فعال در بانک توسعه نوین بریکس و طرحهای توسعه ای بانک توسعه نوین در آفریقا
۱۰- تلاش برای استقرار برخی از دفاتر نهادهای بانکی ، علمی و تکنولوژیکی ، نانو تکنولوژی ، استاندارد ، بایوتکنولوژی ، واکسن سازی ، تجاری و جوانان بریکس در ایران
۱۱- تشکیل کنسرسیوم شرکتهای بزرگ کشورهای بریکس برای اجرای پروژه های بزرگ جهانی :
@ کنسرسیوم انرژی( نفت و نیروگاه)
@ کنسرسیوم پتروشیمی و پالایشگاه
@ کنسرسیوم هواو فضا(هواپیما و ماهواره)
@ کنسرسیوم زیر ساخت و ابنیه (راه و بندر و راهآهن و فرودگاه و پل و تونل و ساختمان)
@ کنسرسیوم دیجیتال و فناوری و هوش مصنوعی و دیتا
۱۲- هدف گزاری سهم ایران از تجارت جنوب و تجارت حلال و طرح یک کمربند یک راه (۵ درصد تجارت حلال و یک درصد تجارت کشورهای جنوب و یک درصد از سرمایه گذاری چین در طرح کمربند)
۱۳- تلاش جدی و هدفمند برای حضور در مناصب مدیریتی بریکس و بانک بریکس و مجامع و شوراها
* بسترهای ایجاد شده توسط بریکس :
۱- برگزاری ۲۵۰ جلسه منظم سالانه درسطوح مختلف
۲- ایجاد بسترهای مستقل مالی
۳- توسعه طرحهای زیر ساختی در کشورهای عضو
۴- تشکیل شوراها و مجامع متعدد
۵- ایجاد مراکز نوآوری و توسعه
۶- همکاریهای فناورانه و تعاملات دانشگاهی
۷- تامین مالی پروژه های کشورهای عضو توسط بانک توسعه نوین
* فرصتهای پیش روی بریکس :
۱- افزایش نفوذ جهانی
۲- توسعه سرمایه گذاری و تجارت
۳- ارتباط موثر با نهادهای بین المللی
۴- اتحاد اعضای بریکس برای دلار زدایی
۵- حضور چین به عنوان یک ابر قدرت
* چالشهای بریکس:
۱- عدم توازن اقتصادی - توسعهای
۲- عدم موفقیت در نهادینه سازی گروه
۳- فقدان برنامه و قدرت کافی در عرصه حکمرانی جهانی
۴- تضاد منافع اعضا
۵- سنگ اندازی آمریکا و کشورهای غربی